ثلاثين أو نراه ، فقلت : أو لا تكتفى برؤية معاوية وصيامه ؟ فقال لا ، هكذا أمرنا رسول اللّه صلّى اللّه عليه وآله وسلم . « 1 » خلاصهء كلام اين كه أم فضل دختر حارث ، كريب را به دربار معاوية به شام گسيل مىدارد ، كريب به دمشق رفته كار أو را انجام داده ودر شب جمعه هلال ماه رمضان را در شام به همراه مردم ديده ودر پايان ماه به مدينه باز مىگردد ، ابن عباس از أو مىپرسد : چه وقت ماه را ديدى ؟ كريب پاسخ مىدهد : من با مردم در شب جمعه ماه را ديدم ومردم روزه گرفتند ، همچنين معاوية روزه گرفت . ابن عباس گويد : ما شب شنبه هلال را رؤيت كرديم وبه روزهء خود ادامه خواهيم داد تا سى روز كامل شود ويا هلال ( شوّال ) را ببينيم . كريب مىپرسد : آيا رؤيت معاوية وروزه گرفتن أو براي تو كافى نيست ؟ ابن عباس پاسخ منفى مىدهد ومىافزايد : پيامبر صلّى اللّه عليه وآله وسلم به ما اين‌چنين دستور فرموده است . ليكن اوّلا ، اين‌كه ابن عباس سخن كريب را نپذيرفته شايد آن را خبر واحدى تلقّى كرده كه همراه آن قرينهء وثوق ، اطمينان وصحت نبوده است ، لذا گفت : ما هم چنان به روزهء خود ادامه مىدهيم كه يا سى روز كامل شود ويا هلال را رؤيت كنيم ، وبه رؤيت وروزه معاوية اكتفا نخواهيم كرد ، بلكه فرمان رسول خدا صلّى اللّه عليه وآله وسلم را بر گفتار تو وكردار معاوية مقدّم مىداريم . واين سخن نه به خاطر عدم اتحاد واشتراك أفق شام ومدينه است . ثانيا ، خبر كريب با موازين علمي سازگار نيست واگر هلال وجود داشته باشد در أفق مدينه بهتر نمايان است تا در أفق شام ؛ زيرا بررسى از

--> ( 1 ) - صحيح مسلم ، ط . 3 ، دار احياء تراث عربى ، ج 7 ، ص 193 .